Sildenafil, tadalafil of vardenafil: hoe verschillen ze en hoe kiest de arts?

Eén werkingsmechanisme, drie stoffen

Alle drie behoren tot de PDE5-remmers. Ze remmen een enzym dat een erectie na prikkeling weer laat afnemen, waardoor bloed beter naar de zwellichamen van de penis kan stromen en daar blijft. Daaruit volgt ook wat ze niet doen: zonder seksuele prikkeling ontstaat er geen erectie, ze verhogen de zin in seks niet en ze nemen de oorzaak van de klachten niet weg.

In Nederland zijn ze alleen op recept verkrijgbaar en u neemt ze hooguit één keer per dag. Ook de situaties waarin ze niet gebruikt mogen worden, zijn vrijwel gelijk. De keuze voor een werkzame stof bepaalt dus vooral hoe het middel in uw dagelijks leven past.

Werkingsduur en het moment van innemen

Het duidelijkste verschil zit in het tijdsvenster. Volgens de productinformatie neemt u sildenafil zo'n uur voor de seksuele activiteit. Vardenafil heeft een vergelijkbaar venster: ongeveer 25 tot 60 minuten ervoor. Bij beide kan een vette maaltijd het begin van de werking vertragen, dus wie de tablet na een uitgebreid diner neemt, merkt soms minder dan verwacht.

Tadalafil neemt u ten minste 30 minuten voor seksuele activiteit in, en de werkzaamheid houdt veel langer aan: in de studies tot 36 uur na inname. Eten maakt voor de opname weinig uit, zodat u seks minder hoeft te plannen. Voor tadalafil bestaat bovendien een lage dosis die u dagelijks inneemt, bedoeld voor mannen die het middel naar verwachting twee keer per week of vaker zouden gebruiken. Langer werkzaam betekent overigens niet dat een erectie langer duurt.

Bijwerkingen: veel overlap, een paar accenten

De meest gemelde bijwerkingen zijn bij alle drie dezelfde en hangen samen met het verwijden van bloedvaten: hoofdpijn, blozen of een warm gevoel in het gezicht, een verstopte neus, maagklachten zoals een branderig of vol gevoel, en duizeligheid. Meestal zijn ze mild en van korte duur.

Er zijn wel accenten. Bij sildenafil worden tijdelijke veranderingen in het zien gemeld, zoals een gekleurde zweem of wazig zicht. Tadalafil geeft vaker rugpijn of spierpijn, soms pas uren na inname, wat bij de lange werkingsduur past. Vardenafil lijkt in dit opzicht sterk op sildenafil. Wie van het ene middel last had, verdraagt een ander soms beter.

Verliest u plotseling uw zicht of gehoor, wat ongewoon is, neem het middel dan niet meer en raadpleeg meteen een arts.

Hoe de arts een middel kiest

Een beste middel voor iedereen bestaat niet. De arts kijkt naar wat bij u past.

Uw ervaring. Verdroeg u eerder een van deze middelen goed, dan is dat vaak het vertrekpunt. Werkte het onvoldoende of gaf het bijwerkingen, dan kan een andere stof of sterkte uitkomst bieden.

Uw ritme. Wilt u seks liever niet rond een tablet plannen, dan ligt tadalafil voor de hand, eventueel in de dagelijkse lage dosis. Is seks voor u incidenteel en voorspelbaar, dan volstaat een korter venster vaak prima.

Uw andere medicijnen en aandoeningen. Bij een alfablokker zoals tamsulosine of doxazosine kan de bloeddruk door de combinatie te sterk dalen; de arts houdt daar rekening mee bij de keuze en de startdosis. Sommige middelen tegen hiv of schimmelinfecties laten de bloedspiegel van deze stoffen flink stijgen. Bij een minder goed werkende lever of ernstige nierproblemen kiest de arts een lagere startdosis. Tadalafil is daarnaast geregistreerd bij plasklachten door een vergrote prostaat.

De sterkte bepaalt de arts; neem nooit zelf meer dan voorgeschreven.

Wanneer geen van de drie geschikt is

In een aantal situaties gaat het niet om voorzichtigheid, maar om een harde grens: dan worden deze middelen niet gebruikt. Dat geldt als u nitraten gebruikt, in welke vorm ook, dus ook een spray of tablet onder de tong tegen pijn op de borst, of als u riociguat gebruikt. Het geldt na een hartinfarct of beroerte in de afgelopen zes maanden, bij een ernstige leveraandoening, bij een bloeddruk lager dan 90/50 mmHg, bij een erfelijke aandoening van het netvlies zoals retinitis pigmentosa en als u eerder in één oog plotseling uw zicht kwijtraakte door een doorbloedingsstoornis van de oogzenuw (NAION).

Bij instabiele angina pectoris of ernstig hartfalen is een vragenlijst niet de juiste weg; bespreek een behandeling persoonlijk met uw behandelend arts. Een onbehandelde hoge bloeddruk laat u eerst controleren.

Drie situaties vragen tijdens gebruik om snelle hulp. Blijft een erectie langer dan vier uur staan, ga dan naar de huisartsenpost of de spoedeisende hulp. Ziet u ineens slechter, neem het middel niet meer en bel meteen een arts. Pijn op de borst tijdens of na seks: bel 112 en vertel dat u een middel tegen erectieproblemen heeft genomen.

Zo vraagt u het aan bij Eurorecept

U vult een medische vragenlijst in, zonder videoconsult, zonder telefonisch consult en zonder chat. De lijst vraagt onder meer naar nitraten en riociguat, uw hart, uw bloeddruk, alfablokkers, eerder zichtverlies in één oog en eerder gebruik van zo'n middel. Lek. Damian Wojno, arts met PWZ-nummer 3211301, beoordeelt uw antwoorden; hij is niet opgenomen in het Nederlandse BIG-register. Hij kan om aanvullende gegevens vragen, een bezoek aan een arts in de buurt adviseren of afwijzen.

Schrijft hij een recept voor, dan ontvangt u dat als PDF per e-mail. Print het en neem het met een geldig identiteitsbewijs mee naar een apotheek naar keuze. De apotheker controleert het document en uw medicatie en beslist zelf over het afleveren. Het middel betaalt u bij de apotheek, los van de beoordeling.

Nieuwe erectieproblemen kunnen een eerste teken zijn van een probleem met de bloedvaten, bijvoorbeeld bij hoge bloeddruk, diabetes of een verhoogd cholesterol. Laat die waarden daarom bij uw huisarts controleren, ook als het middel goed werkt.